Kısaca: SKRS, Sağlık Kodlama Referans Sunucusu'nun kısaltmasıdır. Sağlık Bakanlığı'nın; cinsiyet, kan grubu, ICD-10 tanı kodları, sağlık tesisi kodları, ilaç ve aşı listeleri gibi sağlık yazılımlarının ortak kullandığı kod tablolarını tek merkezden yayınladığı sistemdir. HBYS ve klinik yazılımları bu kodları web servisleri üzerinden alır; e-Nabız'a giden kayıtlarda da aynı kodları kullanır.
Bir hastanede "erkek" bilgisi bir programda E, diğerinde 1, üçüncüsünde M diye tutuluyorsa, bu verileri birleştirmek ya da ulusal sisteme göndermek mümkün olmaz. SKRS bu sorunu çözmek için vardır: her kavram için tek bir referans kod listesi tanımlar ve tüm yazılımlar bu listeye uyar. Bu yazıda SKRS'nin ne içerdiğini, HBYS içinde nerede devreye girdiğini ve kod tablolarının güncel tutulmaması halinde ne tür sorunlar çıktığını anlatıyoruz.
SKRS Ne İşe Yarar?
Türkiye'deki ulusal sağlık bilgi sistemi; hastaneler, aile hekimleri, laboratuvarlar ve özel muayenehaneler gibi çok sayıda kaynaktan veri toplar. Bu verilerin anlamlı olabilmesi için herkesin aynı dili konuşması gerekir. SKRS'nin üç temel görevi vardır:
- Tek kaynak olmak: Kod listelerinin resmi ve güncel hâli tek bir yerde tutulur. Yazılım firmaları kendi listelerini uydurmak yerine buradaki değerleri kullanır.
- Makineyle okunabilir paylaşım: Kodlar web arayüzünden incelenebildiği gibi XML web servisleriyle yazılımlara otomatik aktarılabilir.
- Kolay güncelleme: Yeni bir sağlık tesisi açıldığında, bir ilaç listeye eklendiğinde ya da bir kod pasife alındığında değişiklik merkezde yapılır; yazılımlar senkronizasyonla bu değişikliği alır.
Resmi erişim adresi skrs.saglik.gov.tr olarak yayınlanmaktadır. Web servis erişimi ve teknik ayrıntılar için Bakanlığın entegrasyon dokümanları esas alınmalıdır.
SKRS'de Hangi Kodlar Bulunur?
SKRS başlangıçta kurumlar, klinikler, uzmanlık alanları, ilaçlar, tıbbi malzemeler, SUT, aşılar, ICD-10 ve ATC gibi temel listelerle kurulmuş; zamanla yüzlerce kodlama ve sınıflandırma sistemine ulaşmıştır. Günlük HBYS kullanımında en sık karşılaşılanlar şunlardır:
| Kod sistemi | Ne tanımlar? | HBYS'de nerede kullanılır? |
|---|---|---|
| Cinsiyet, kan grubu, uyruk | Hastanın temel demografik bilgileri | Hasta kabul ve kimlik kartı |
| Sağlık tesisi (kurum) kodları | Hastane, ADSM, tıp merkezi, muayenehane gibi kuruluşlar | Sevk, konsültasyon ve gönderilen her kaydın kaynak bilgisi |
| Klinik ve uzmanlık alanları | Branş ve servis tanımları | Poliklinik tanımları, hekim kartı, raporlama |
| ICD-10 | Tanı kodları | Muayene, epikriz, e-Reçete ve e-Rapor |
| LOINC ve numune alınma şekli | Laboratuvar testleri ve numune bilgisi | LBYS istem ve sonuç kayıtları |
| ATC, ilaç ve aşı listeleri | Etken madde sınıfı, ilaç ve aşı tanımları | Order, eczane, aşı kayıtları |
| Tedavi şekli | Ayaktan, yatarak, günübirlik gibi hizmet tipi | Hasta kabul ve faturalandırma |
Listeler değişebildiği için bir yazılımın SKRS'den aldığı veriyi bir kez yükleyip unutması yeterli değildir. Yeni kurum kodları, pasife alınan değerler ve yeni eklenen ilaçlar düzenli olarak sisteme yansıtılmalıdır.
SKRS, e-Nabız ve MEDULA ile Nasıl Bağlantılıdır?
HBYS'nin dışarıya gönderdiği kayıtların büyük bölümü kodlu alan içerir. e-Nabız veri gönderiminde hastanın cinsiyeti, tanısı, hizmetin verildiği klinik ya da kurum serbest metin olarak değil, SKRS'deki kod değeriyle iletilir. Bu yüzden SKRS ile uyumsuz bir değer, kayıt geri dönmeden fark edilmez ve gönderim hatası olarak karşınıza çıkar.
SGK tarafı farklı bir sistemdir: MEDULA provizyon ve faturası SGK'nın kendi kurallarıyla işler. Ancak tanı kodu gibi alanlar her iki tarafta da kullanıldığı için HBYS'de tek bir doğru kod tutmak, iki sistemde ayrı ayrı düzeltme yapma ihtiyacını azaltır.
Kod Tabloları Güncel Tutulmazsa Ne Olur?
Sahada en sık gördüğümüz sorunlar şöyle sıralanabilir:
- Pasif kod kullanımı: Kaldırılmış bir değer seçim listesinde durmaya devam eder, kullanıcı onu seçer ve kayıt gönderilemez.
- Eksik kurum kodu: Yeni açılan bir sağlık tesisine yapılan sevk, kurum listede olmadığı için kodsuz kalır.
- Kurum içi tanımın eşlenmemesi: Hastane kendi poliklinik adlarını kullanır ama bunların SKRS'deki klinik koduyla eşleşmesi yapılmamıştır. Raporlarda branş bilgisi boş görünür.
- Elle girilen tanı metni: Hekim tanıyı serbest metinle yazar, ICD-10 kodu seçilmez. Hem e-Nabız kaydı hem de istatistikler eksik kalır.
Bu sorunların hiçbiri tek tek büyük görünmez; ama ay sonunda hata listesinde yüzlerce satır olarak birikir ve bilgi işlem ekibinin zamanını alır.
HBYS'de SKRS Entegrasyonu Nasıl Kurulmalı?
İyi kurgulanmış bir SKRS entegrasyonu kullanıcıya görünmez; hekim ve sekreter yalnızca doğru listeleri görür. Arka tarafta ise şu adımların yerinde olması gerekir:
- Yerel kopya: SKRS tabloları HBYS veritabanında yerel olarak tutulur. Her seçim listesi açıldığında uzak servise gitmek hem yavaştır hem de servis erişilemediğinde iş akışını durdurur.
- Düzenli senkronizasyon: Tablolar belirli aralıklarla (genellikle gece, düşük yoğunluk saatlerinde) web servisinden güncellenir. Hangi tablonun en son ne zaman güncellendiği bir ekranda görülebilmelidir.
- Değişiklik günlüğü: Eklenen, değişen ve pasife alınan kodlar kayıt altına alınır. Bir gönderim hatası araştırılırken "bu kod ne zaman pasif oldu" sorusunun cevabı buradan bulunur.
- Eşleme tabloları: Kurumun kendi tanımları (poliklinik adları, iç tetkik kodları, depo malzeme kartları) SKRS karşılıklarıyla bir kez eşlenir. Yeni tanım açılırken eşleme zorunlu alan olur.
- Pasif kodların gizlenmesi: Pasife alınan değerler geçmiş kayıtlarda korunur ama yeni kayıt ekranlarındaki seçim listelerinden düşer.
- Gönderim öncesi kontrol: Kayıt dışarı gönderilmeden önce kodlu alanlar yerel SKRS tablosuyla doğrulanır; hata, kayıt ulusal sisteme gitmeden kullanıcıya gösterilir.
Kurumlar arası veri alışverişinde kullanılan mesaj standartlarını merak ediyorsanız HL7 rehberimiz SKRS'nin "hangi kod" sorusuna karşılık "hangi mesaj biçimi" sorusunu ele alır.
Küçük Kuruluşlar SKRS ile Uğraşmak Zorunda mı?
Muayenehane ve küçük poliklinikler SKRS'yi genellikle doğrudan görmez; kullandıkları yazılım kodları arka planda yönetir. Hekim tanı alanına yazmaya başladığında ICD-10 listesinin açılması ya da reçetede ilacın listeden seçilmesi bunun sonucudur. Bu ölçekteki kuruluşlar için önemli olan, yazılım sağlayıcısının kod tablolarını güncel tuttuğundan emin olmaktır. Muayenehane tarafında bu işi üstlenen bir çözüm arıyorsanız selfKlinik muayenehane programını inceleyebilirsiniz.
Evde sağlık birimleri gibi sahada çalışan ekiplerde ise kayıt çoğu zaman mobil cihazdan girilir ve bağlantı her an olmayabilir. Bu durumda kod listelerinin cihazda da güncel bulunması gerekir; selfESYS bu senaryo için tasarlanmıştır.
Softmed HBYS'de SKRS Yönetimi
Softmed HBYS, SKRS tablolarını yerel olarak tutar, zamanlanmış görevle günceller ve pasife alınan kodları yeni kayıt ekranlarından otomatik olarak kaldırır. Kurum içi poliklinik, tetkik ve malzeme tanımlarının SKRS eşlemesi kurulum sırasında birlikte yapılır. Çok branşlı yapılar için Tıp Merkezi Programı da aynı kod altyapısını kullanır. Mevcut sisteminizdeki gönderim hatalarının kaynağını birlikte incelemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
SKRS, Sağlık Kodlama Referans Sunucusu'dur. Sağlık Bakanlığı'nın sağlık bilgi sistemlerinde kullanılan cinsiyet, kan grubu, ICD-10, kurum, klinik, ilaç ve aşı gibi kod listelerini tek merkezden yayınladığı ve web servisleriyle paylaştığı sistemdir.
Kodlar Sağlık Bakanlığı'nın skrs.saglik.gov.tr adresinden web arayüzü ve web servisleri aracılığıyla yayınlanır. Yazılımlar bu kodları web servisleriyle otomatik olarak alır; son kullanıcının genellikle listeleri elle indirmesi gerekmez.
e-Nabız'a gönderilen kayıtlardaki kodlu alanlar SKRS'deki değerlerle iletilir. Yazılımdaki kod tablosu eskiyse ya da pasife alınmış bir değer kullanılmışsa kayıt gönderim hatası alabilir.
Listeler düzenli değiştiği için HBYS'de otomatik ve periyodik bir senkronizasyon kurulmalıdır. Pratikte yoğunluğun düşük olduğu gece saatlerinde günlük güncelleme yaygın bir yaklaşımdır; her tablonun son güncellenme zamanı izlenebilmelidir.
Genellikle hayır. Kod tablolarını kullandığınız muayenehane veya klinik yazılımı arka planda yönetir. Önemli olan, yazılım sağlayıcınızın bu tabloları güncel tuttuğunu ve tanı, ilaç gibi alanlarda listeden seçim yaptırdığını doğrulamaktır.
Kurumunuz İçin Ücretsiz Süreç Analizi
Bu konuyu kurumunuz özelinde birlikte değerlendirelim. Demo öncesi yaptığımız süreç analizi ücretsizdir ve size bir yükümlülük getirmez.
