Kısaca: Sağlık yazılımları; hastane, tıp merkezi, muayenehane, laboratuvar ve görüntüleme merkezlerinde hasta kaydından faturalandırmaya kadar günlük işleri yürüten ve resmi sistemlere veri gönderen programlardır. En yaygın türleri HBYS, tıp merkezi programı, muayenehane programı, RIS/PACS ve LBYS'dir. Bir sağlık yazılım firması seçerken önce kurumunuzun ölçeğine uygun ürüne, ardından entegrasyonlara, veri göçüne ve destek modeline bakmak gerekir.
"Sağlık bilişimi" bu yazılımların tamamını kapsayan genel addır; veri standartları, ağ altyapısı ve bilgi güvenliği de bu alana girer. "Medikal yazılım" ifadesi ise iki farklı anlamda kullanılır. Bir anlamı kurumun işleyişini yöneten yazılımlardır. Diğeri tanı veya tedavi amacı taşıyan ve tıbbi cihaz mevzuatı kapsamında değerlendirilebilen yazılımlardır. Bu yazı birinci gruba, yani bir sağlık kuruluşunun her gün açtığı yönetim yazılımlarına odaklanıyor.
Sağlık Yazılımları Hangi Türlere Ayrılır?
Türler arasındaki fark çoğunlukla kurumun büyüklüğünden ve yaptığı işten gelir. Aşağıdaki tablo, özel sağlık kuruluşlarında en sık karşılaşılan yazılım türlerini özetliyor:
| Yazılım türü | Kimin için? | Temel işlevler |
|---|---|---|
| HBYS (Hastane Bilgi Yönetim Sistemi) | Özel hastaneler, dal hastaneleri | Hasta kabul, poliklinik, yatan hasta, ameliyathane, eczane, stok, faturalama |
| Tıp merkezi programı | Tıp merkezleri, ADSM'ler, çok branşlı poliklinikler | Randevu, muayene, e-Reçete, anlaşmalı kurum, hekim hakediş |
| Muayenehane programı | Tek veya birkaç hekimli muayenehaneler | Hasta kartı, randevu, muayene notu, reçete, tahsilat |
| RIS / PACS | Radyoloji ve görüntüleme merkezleri | Modalite worklist, DICOM arşiv, görüntüleme, raporlama |
| LBYS | Laboratuvarlar | Numune kabul, cihaz entegrasyonu, sonuç onayı, kalite kontrol |
| Diş kliniği yazılımı | Diş klinikleri ve poliklinikleri | Diş şeması, tedavi planı, seans ve dış laboratuvar takibi |
| Evde sağlık bilgi sistemi | Evde sağlık ve evde bakım kuruluşları | Hasta kaydı, saha ziyareti, izlem takibi |
| Elektronik onam sistemi | Her ölçekte sağlık kuruluşu | Onam formlarının dijital onaylanması ve saklanması |
Bu türler birbirinin yerine geçmez ama çoğu zaman birlikte çalışır. Bir hastanede HBYS merkezdedir; radyoloji bölümü RIS/PACS ile, laboratuvar LBYS ile çalışır ve ikisi de HBYS'ye bağlanır. Tek hekimli bir muayenehane için ise HBYS gereğinden ağırdır. Ölçek farkını muayene programı rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Hastane Otomasyon Yazılımı ile HBYS Aynı Şey mi?
Pratikte evet. "Hastane otomasyonu" ya da "hastane otomasyon yazılımı", HBYS kısaltması yaygınlaşmadan önce de kullanılan ve bugün hâlâ aranan bir ifadedir. İkisi de hastanenin klinik, idari ve mali süreçlerini tek veritabanında toplayan sistemi anlatır. Resmi yazışmalarda ve teknik şartnamelerde genellikle HBYS denir.
"HBYS yazılımı" diye arama yapan biri çoğunlukla modüllerin neler olduğunu ve birbirine nasıl bağlandığını öğrenmek ister. Modülleri tek tek HBYS nedir yazımızda açıkladık.
Bir Sağlık Yazılımı Hangi Resmi Sistemlerle Bağlantı Kurmalı?
Sağlık yazılımını genel amaçlı bir işletme yazılımından ayıran en önemli nokta, kamu sistemleriyle yaptığı veri alışverişidir. Kurumun türüne göre değişmekle birlikte başlıcaları şunlardır:
- MEDULA: SGK ile anlaşmalı kurumlarda provizyon, fatura ve icmal işlemleri bu sistem üzerinden yürür.
- e-Nabız: Muayene, tanı, tetkik ve reçete gibi kayıtlar Sağlık Bakanlığı'na buradan gönderilir.
- e-Reçete ve e-Rapor: Reçete ve raporlar elektronik olarak düzenlenir.
- SKRS: Tanı, kurum ve ilaç gibi ortak kod listeleri güncel tutulur. Ayrıntısı SKRS rehberimizde.
- e-Fatura ve e-Arşiv: Kurumun mükellefiyet durumuna göre fatura süreçleri.
Bu bağlantılar zaman zaman değişir: yeni bir alan eklenir, bir servisin sürümü güncellenir. Bu yüzden asıl soru "entegrasyon var mı?" değil, "değişiklik geldiğinde güncellemeyi kim, ne kadar sürede yapıyor?" sorusudur.
Sağlık Yazılım Firması Seçerken Nelere Bakılmalı?
Bir sağlık yazılımı yıllarca kullanılır. Bu nedenle ürünü değerlendirmek kadar arkasındaki firmayı değerlendirmek de önemlidir. Aşağıdaki adımlar HBYS firmaları dahil her ölçekteki sağlık yazılım firması için kullanılabilir:
- Ölçeğinize uygun ürünü var mı? Tıp merkezine hastane yazılımı öneren ya da büyüyen bir kuruma muayenehane programı satmaya çalışan firma, ihtiyacı yanlış okumuş demektir. Farklı ölçekler için ayrı ürünlerin olması, büyüdüğünüzde sistem değiştirme ihtimalini azaltır.
- Yazılımı kendisi mi geliştiriyor? Geliştirici firma ile satış bayisi arasında fark vardır. Mevzuat güncellemesi ya da hata düzeltmesi gerektiğinde muhatabınızın kim olacağını baştan öğrenin.
- Veri göçünü nasıl yapıyor? Hasta kartları, muayene geçmişi, tetkik sonuçları ve cari bakiyelerin eski sistemden nasıl aktarılacağı, canlıya geçmeden önce deneme aktarımı yapılıp yapılmayacağı netleşmelidir.
- Hangi kurulum modellerini sunuyor? Bulut, yerel sunucu ya da hibrit. Seçeneklerin artısını ve eksisini bulut ve yerel HBYS karşılaştırmamızda ele aldık.
- Destek nasıl işliyor? Mesai dışında kime ulaşılacağı, uzaktan ve yerinde destek ayrımı ve güncellemelerin kullanıcılara nasıl duyurulduğu sorulmalıdır.
- Sağlık verisi nasıl korunuyor? Yetkilendirme, erişim kayıtları, yedekleme ve sözleşme sona erdiğinde verinin hangi formatta teslim edileceği yazılı olmalıdır.
- Sizin gibi kurumlarda çalışıyor mu? Aynı ölçekteki bir kullanıcı kurumu ziyaret etmek ya da kullanıcılarıyla konuşmak, hazır bir demodan daha çok şey gösterir.
Hastane ölçeğinde demo ve sözleşme aşamasına odaklanan daha ayrıntılı bir liste için HBYS seçerken 12 kriter yazımıza bakabilirsiniz.
Demo Sırasında Hangi Senaryolar Denenmeli?
Hazır bir sunumu izlemek yerine kurumunuzun sıradan bir gününü ekranda canlandırmak, ürünün zayıf noktalarını daha çabuk gösterir. Birkaç örnek:
- SGK'lı bir hastanın kabulünden reçetesine kadar tek bir akış.
- Bir tetkik isteminin sonucunun hekim ekranına düşmesi.
- Yanlış girilmiş bir kaydın düzeltilmesi ve düzeltmenin kayıt altına alınması.
- Ay sonunda branş bazında hasta sayısı ve gelir raporu.
Bu senaryoları firmanın değil, kendi personelinizin uygulaması ekranların ne kadar kolay öğrenildiğini de gösterir.
Firma değiştirmek ne zaman gündeme gelmeli?
Gönderim hataları ay sonunda birikiyorsa, mevzuat değişikliklerinden sonra güncelleme haftalarca gecikiyorsa ya da kurum büyüdüğü hâlde yazılım yeni bölümleri karşılayamıyorsa değişiklik düşünülebilir. Böyle bir kararda önce mevcut verinin dışa aktarılabildiğini kontrol edin; veri taşınamıyorsa her şey zorlaşır.
Softmed Yazılım Hangi Sağlık Yazılımlarını Geliştiriyor?
Softmed Yazılım, Aydın'da ADÜ Teknoloji Geliştirme Merkezi'nde bulunan bir sağlık bilişimi firmasıdır. Özel hastaneler ve dal merkezleri için Softmed HBYS, tıp merkezleri ve ADSM'ler için Tıp Merkezi Programı, görüntüleme merkezleri için RIS/PACS çözümlerini kendisi geliştirir. Muayenehaneler için SelfKlinik, diş klinikleri için selfDent, evde sağlık kuruluşları için selfESYS ve elektronik onam için eOnam aynı ürün ailesindedir. Ürünlerin tamamını ürünler sayfasında görebilirsiniz.
Kurulum öncesi süreç analizi ücretsizdir; eski sistemden hasta kartları, muayene geçmişi, tahlil sonuçları ve cari bakiyeler için veri göçü hizmeti verilir. Kurumunuza hangi yazılımın uyduğunu birlikte belirlemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Sağlık kuruluşlarında en sık kullanılan yazılımlar HBYS (hastane bilgi yönetim sistemi), tıp merkezi programı, muayenehane programı, RIS/PACS (radyoloji ve görüntü arşivi), LBYS (laboratuvar), diş kliniği yazılımı, evde sağlık bilgi sistemi ve elektronik onam sistemleridir.
Pratikte yoktur. İkisi de hastanenin klinik, idari ve mali süreçlerini tek veritabanında toplayan sistemi anlatır. Resmi yazışmalarda ve teknik şartnamelerde genellikle HBYS ifadesi kullanılır.
Tek bir kriter yoktur, ancak ürünün kurum ölçeğine uygunluğu ilk sırada gelir. Ardından MEDULA ve e-Nabız gibi entegrasyonların güncel tutulması, veri göçü, destek modeli ve sözleşme bittiğinde verinin teslim biçimi değerlendirilmelidir.
Her zaman değil. Medikal yazılım bazen kurum yönetim yazılımları için, bazen de tanı veya tedavi amacı taşıyan ve tıbbi cihaz mevzuatı kapsamında değerlendirilebilen yazılımlar için kullanılır. HBYS ve muayenehane programları birinci gruptadır.
Genellikle hayır. HBYS yatan hasta, ameliyathane ve eczane gibi hastane süreçleri için tasarlanır. Tek veya birkaç hekimli muayenehaneler için randevu, muayene ve e-Reçete odaklı bir muayenehane programı daha uygundur.
Kurumunuz İçin Ücretsiz Süreç Analizi
Bu konuyu kurumunuz özelinde birlikte değerlendirelim. Demo öncesi yaptığımız süreç analizi ücretsizdir ve size bir yükümlülük getirmez.